Páginas

jueves, 11 de febrero de 2010

GAIA: 3 DBH / Jarduera fisikorako arnasketa

Arnasketa gure eguneroko bizitzan, ia beti, automatikoki, borondatea eta kontzientzia erabili gabe egiten dugun funtzio fisiologikotakoa dugu. Eta ia konturatu gabe egiten dugunez ez diogu garrantzirik ematen. Askok edozein moduz arnasa hartzen dute, ustez berdin diola nola egin nahikoa aire barneratzen den bitartean. Lasai daudenean ere, askok eta askok ez dute modu egokienaz arnasa hartzen eta zer esanik ez ahalegin fisiko gogorrak egiten direnean. Zenbat bare altxaketa horren ondorio izaten da, adibidez. Baina ez da horrela. Oso garrantzitsua da nola arnasa hartzen dugun atsedenean gaudenean eta are gehiago ariketa fisikoa egiten ari garenean. Atsedenean modu egokienaz nola arnastu behar den aurrerago ikusiko dugu. Orain ikus dezagun jarduera fisikoan jarduterakoan nola egin behar dugun.

ARNASKETAREN OINARRI FISIOLOGIKOA

Arnasketaren funtzio fisiologiko nagusiena oxigenoa barneratzea eta CO2 kanporatzea da. Oxigenoa giharrek erabiltzen dute energia sortzeko eta horrela gu mugitu ahal izateko. CO2, berriz, energia sortze prozesu horretan sortzen den hondakina da. Jarduera fisikoan jarduten dugunean giharrek lan handiagoa egin behar izaten dute eta, hortaz, oxigeno kantitate handiagoak behar dituzte. Beraz, arnasketa bizkortu egiten zaigu behar horri erantzun ahal izateko.

ARNASA HARTZEKO ERA EGOKIA

Ariketa fisikoa egiten ari garenean arnasketaren ikuspuntutik bete behar den lehenengo baldintza behar adina aire barneratzea da. Ez dugu beldurrik izan behar ahal dugun aire kantitate gehiena irensten. Eta horrela egin behar da jarduera fisikoak irauten duen bitartean. Horretarako oso komenigarria izaten da arnasketa ERRITMO batera atxikitzea. Ez dago erritmo bakar edo ereduzko bat. Bakoitzak bere erritmoa dauka. Batzuk arnasaldi luzeak, birikak ongi beteaz egiten dituzte. Beste batzuk, berriz, laburragoak baina maizago. Aldiek ez dute hainbeste axola. Garrantzitsuena nahiko airea irenstea da. Norberak bere erritmoa bilatu behar du eta horri eutsi. Noski, arnasketa erritmo honek atsedenean erabiltzen dugun erritmoa baino askotaz bizkorragoa izan beharko du. Hortaz, atseden egoera baten ondoren ariketa fisikoa egiten hasterakoan arnasaldi gehiago egin beharko ditugu jardueran beharko dugun erritmora eroso iritsi arte.

Eta alderantziz. jarduera fisikoaren ondoren berriz ere atsedenera itzultzeko, arnasketa aldiak gutxitzen joan beharko ditugu. Baina garrantzitsua da lasaipenerako bide horretan nahiz arnasaldiak gutxitzen joan aldi bakoitzean ahalik eta aire gehiena irenstea, giharrek berreskurapen lanetan beharko baitute. Horrexegatik berreskurapenean arnasaldiak luzeak eta birikak airez ongi beteaz egingo ditugu.

Bigarren ezaugarria. Arnasa hartu SUDURRETIK egin behar da, ahal denean, behintzat (Igeriketan, esate baterako, ezin izaten da). Sudurra da arnasa hartzeko organoa eta ez ahoa. Sudurretik hartzeak bere abantailak ditu. Besteak beste, bi garrantzitsuenak aipatuko ditugu. Batetik, sudur-zuloetako ileak hautsa eta mikroorganismoak barrura ez sartzeko eginak daude. Bestetik, aireak sudurretatik igarotzerakoan ibilbide luzeagoa egiten du, bitartean berotuz eta aldi berean arnasketa aparatuko mukosak hezetuz, azken hau mesedegarria izanik. Arnasa ahotik hartuz gero abantaila hauek galtzen dira. Airea BOTA, ordea, bi bideetatik egin daiteke, bai sudurretik baita ahotik ere. Ez du axolik.

Garrantzitsua da, beraz, baldintza minimo horiek betetzen dituen arnasketa egitea. Horrela uxatuko ditugu hain maiz gertatzen diren bare-altxaketak, zorabioak, itolarriak....

BARE-ALTXAKETA

Ariketa fisikoa egiterakoan sabelaren alboetan ager daitekeen minari deitzen zaio. Teoria desberdinak daude oinaze honen arrazoia ematerakoan baina guztiak bat datoz arnasketa gaizki egitearen ondorio dela esaterakoan. Teoria batzuk diote diafragman oxigeno eskasia denean sortzen dela. Beste batzuk arnasketa eta diafragmaren koordinazio ezaren ondorio dela. Azken batzuk modu desegokiz arnas hartzeak diafragman eragiten duen presioa dela. Beraz, nahiz eta zehatz-mehatz ez dakigun argi dago, behintzat, bare-altxaketa arnasketa desegoki batek sortzen duela.

Egunen batetan jarduera fisikoren bat egiten hasi eta bareak heltzen bazaituzte honako hau egin beharko duzue min hori kentzeko. Geldi zaitezte eta arnasketa luze eta sakona egiten hasi. Ipin ezazue eskua sabelean eta arnasgora-arnasbehera eginez saiatu sabelak eta eskuak sartu-atera mugimendua egin dezatela. Arnasgoran sabela ahalik eta gehien puztu behar da eta arnasbeheran ahalik eta gehien hustu. Eta ondoren ekiozue, berriz, jarduera fisikoari baina arnasketa modu egoki batez lagundurik.

ARIKETAK

1) Komenigarria izango al da, arnasketa egokiaren ikuspuntutik, ariketa fisikoa egiterakoan txikleak, txupatxusak eta bestelakoak jatea? Zergatik?

2) Komenigarria izango al da korrika egitea (footing, jooging, korriking ...) trafiko izugarria duen errepide ondoko espaloitik egitea? Zergatik?

3) Zergatik ez dute igerilariek sudurretik arnasa hartzen?

4) Atsedenean zaudela neur ezazu minutu batean zenbat aldiz arnasa hartzen duzun eta idatzi hemen

No hay comentarios:

Publicar un comentario